Wprowadzenie

ZIELONE ZAMÓWIENIA PUBLICZNE - WPROWADZENIE

Zielone zamówienia publiczne (ang. green public procurement - GPP) stanowią proces, w ramach którego instytucje publiczne starają się uzyskać towary, usługi i roboty budowlane, których oddziaływanie na środowisko w trakcie ich cyklu życia jest mniejsze w porównaniu do towarów, usług i robót budowlanych o identycznym przeznaczeniu, jakie zostałyby zamówione w innym przypadku.

Zielone zamówienia publiczne mogą zapewnić organom publicznym oszczędności finansowe – szczególnie przy uwzględnieniu kosztów zamawianych produktów lub usług w całym cyklu ich życia, a nie tylko przez pryzmat ceny nabycia. Dla przykładu, zakup produktów o niskim zużyciu energii lub wody może pomóc znacząco obniżyć rachunki za media. Zmniejszenie ilości substancji niebezpiecznych w zakupionych produktach może ograniczyć koszty ich unieszkodliwienia. Organy, które realizują zielone zamówienia publiczne, będą lepiej przygotowane do sprostania zmieniającym się wyzwaniom w dziedzinie środowiska, jak również do osiągnięcia politycznych i wiążących celów w zakresie redukcji emisji CO2 i zwiększenia efektywności energetycznej oraz w innych dziedzinach polityki środowiskowej.

Zielone zamówienia publiczne wskazane zostały w „Strategii Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko - perspektywa do 2020 r.” jako jeden z instrumentów wspierających poprawę stanu środowiska. Strategia ta przewiduje stymulowanie wzrostu poziomu zielonych zamówień tak, aby połowa udzielanych zamówień publicznych miała charakter ekologiczny. Z tego też względu należy kontynuować upowszechnianie zielonych zamówień poprzez zwiększanie świadomości urzędników i przedsiębiorców, związanej z postrzeganiem przyjaznych środowisku towarów i usług, jako istotnych bodźców dla wzrostu konkurencyjności.

W związku z powyższym, istnieje potrzeba m.in.:
- zwiększenia świadomości urzędników w zakresie stosowania kryteriów środowiskowych w zamówieniach publicznych (popularyzacja katalogu kryteriów środowiskowych i zasad ich stosowania oraz przykładów dobrych praktyk),
- promocji treści zakładki „Zielone zamówienia publiczne” na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych,
- realizacji kampanii informacyjnych zwiększających świadomość, jak również wykorzystania innych instrumentów zachęcających do stosowania zielonych zamówień i upowszechnienia się dobrych praktyk w sektorze prywatnym (m.in. poprzez systemy certyfikacji).

W strategii „Sprawne Państwo 2020” wskazano, iż w celu efektywnego gospodarowania zasobami rzeczowymi i finansowymi urzędy administracji publicznej winny położyć nacisk na upowszechnienie istniejących już rozwiązań prawnych dotyczących uwzględnienia aspektów ekologicznych (tzw. zielonych zamówień publicznych) w procedurach przetargowych, a także zwiększenie  popytu urzędów administracji publicznej na innowacyjne produkty. W procesie udzielania zamówień publicznych, w dużo szerszym stopniu, powinny być wykorzystywane narzędzia elektroniczne. Ponadto podkreślono, iż zwiększenie liczby podmiotów legitymujących się zweryfikowanym systemem zarządzania środowiskiem, zwiększenie liczby podmiotów stosujących certyfikowane technologie środowiskowe, zwiększenie liczby krajowych produktów certyfikowanych oznakowaniem może przyczynić się do wzrostu odsetka zielonych zamówień publicznych.

Odniesienie do zielonych zamówień publicznych znalazło również odzwierciedlenie w Strategii Innowacyjności i Efektywności Gospodarki na lata 2012-2020 „Dynamiczna Polska” (SIEG). Dokonując charakterystyki gospodarki kraju, wskazano na niedostateczną efektywność wykorzystania zasobów naturalnych i surowców. Wśród instrumentów zaradczych, przyczyniających się do ograniczania energo- i materiałochłonności gospodarki, wymienia się wykorzystanie w szerszym zakresie zielonych zamówień publicznych (ang. green public procurement - GPP). Wartość rynku zamówień publicznych w Polsce jest dowodem na duży potencjał w tym obszarze oraz wskazuje na rolę administracji publicznej, która może oraz powinna odgrywać ważną rolę w inicjowaniu i utrwalaniu zachowań proekologicznych, umożliwiając tym samym rozwój wyrobów i usług charakteryzujących się wysokimi standardami środowiskowymi i społecznymi.

Postulowanym w Strategii SIEG kierunkiem działań jest transformacja systemu społeczno-gospodarczego Polski na tzw. „bardziej zieloną ścieżkę”, z naciskiem na ograniczanie energo- i materiałochłonności gospodarki. Kluczem do osiągnięcia tego celu jest zmiana wzorców produkcji i konsumpcji oraz podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa, w tym producentów, zwłaszcza z sektora MŚP. Pozytywne zmiany w tym zakresie będą prowadzić stopniowo do zwiększania efektywności i konkurencyjności przemysłu i usług, przy ograniczeniu niekorzystnego oddziaływania na środowisko. Określony cel możliwy jest do osiągnięcia  m.in. poprzez promowanie zrównoważonych zamówień publicznych, w szczególności zwiększanie świadomości oraz wymianę dobrych praktyk wśród zamawiających, wykonawców oraz instytucji kontrolnych.

Komunikat Komisji COM(2008) 400 - Zamówienia publiczne na rzecz poprawy stanu środowiska

Pliki