Wybrane aspekty dotyczące badania rażąco niskiej ceny w świetle przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych obowiązujących od dnia 19 października 2014 r.

Przepis art. 90 ust. 1 ustawy Pzp przewiduje dwie arytmetyczne metody służące ustaleniu podstaw do zwrócenia się przez zamawiającego do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny w ofercie wykonawcy. Zamawiający  w każdej z tych metod zestawia ze sobą dwie wartości kwotowe:

  • wartość kwotową odzwierciedlającą cenę oferty (kwotę brutto) oraz wartość kwotową odzwierciedlającą wartość zamówienia (kwotę netto), co pozwala obliczyć wartość procentową właściwą dla różnicy miedzy tymi wartościami,
    i/albo
  • wartość kwotową odzwierciedlającą cenę oferty badanej (kwotę brutto) oraz wartość kwotową odzwierciedlającą średnią arytmetyczną cen (kwoty brutto) wszystkich złożonych ofert.

Ponieważ treść art. 90 ust. 1 ustawy Pzp jako podstawę do dokonania ustalenia, o którym mowa wyżej, przyjmuje wyłącznie wynik zestawienia porównywanych wartości liczbowych (oznaczonych wartości kwotowych), dla zastosowania tej normy prawnej nie ma znaczenia fakt porównywania ze sobą wartości kwotowej brutto z wartością kwotową netto, ale liczy się wyłącznie matematyczny wynik porównania wartości liczbowych.

Ponadto, przy stosowaniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy Pzp, w celu ustalenia konieczności zwrócenia się do wykonawcy o wyjaśnienia, należy brać uwagę wartości odnoszące się do tego samego zakresu przedmiotu zamówienia. W przypadku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w ramach którego zamawiający przewidział możliwość udzielenia zamówień uzupełniających, wykonawca w składanej przez siebie ofercie podaje proponowaną cenę wyłącznie w odniesieniu do zamówienia podstawowego. Oferta wykonawcy nie zawiera ceny zamówienia uzupełniającego, które jako odrębne zamówienie udzielane jest w trybie z wolnej ręki na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 6) albo 7). W konsekwencji, w ramach porównywania ze sobą wartości zamówienia i ceny oferty, jako wartość zamówienia należy brać pod uwagę kwotę ustaloną zgodnie z przepisami ustawy Pzp dotyczącymi ustalania szacunkowej wartości zamówienia (art. 32-35), jednakże jedynie w odniesieniu do zamówienia podstawowego, tj. bez uwzględnienia wartości ewentualnych zamówień uzupełniających.

Odnosząc się do pojęcia dowodu dotyczącego elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny, stanowiącego zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 ustawy Pzp uzupełnienie wyjaśnień wykonawcy, należy przede wszystkim wskazać, że w zakresie tego pojęcia ustawa Pzp nie zawiera żadnych ograniczeń. W związku z tym, w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, wystosowane na podstawie ww. przepisu, wykonawca uprawniony jest do złożenia wszelkich dowodów, z których w ocenie wykonawcy będzie wynikać, że cena oferty nie jest ceną rażąco niską. Jednocześnie, w art. 90 ust. 1 ustawy Pzp został zawarty przykładowy katalog okoliczności, do których w szczególności mogą się odnosić zarówno wyjaśnienia, jak i dowody składane przez wykonawcę. Na gruncie komentowanego przepisu aktualne pozostaje twierdzenie zawarte w uzasadnieniu uchwały Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 7 maja 2014 r. (sygn. akt KIO/KU 40/14), wydane na gruncie stanu prawnego sprzed ostatniej nowelizacji ustawy Pzp, zgodnie z którym pojęcie dowodu w rozumieniu art. 90 ust. 3 ustawy Pzp należy rozumieć szeroko; za dowód może być uznane także oświadczenie samego wykonawcy. W tym kontekście warto też przytoczyć tezy zawarte w uzasadnieniu wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 5 lutego 2015 r. (sygn. akt KIO 132/15), w myśl których o tym, czy dany dowód jest możliwy do uzyskania, decyduje charakter okoliczności powoływanych przez wykonawcę. Jeżeli są one obiektywnie możliwe do stwierdzenia w postaci zaświadczeń, informacji wytworzonych przez podmioty niezależne od wykonawcy, to wówczas taki dokument będzie miał walor dowodowy wykraczający poza samą treść wyjaśnień wykonawcy (np. zaświadczenie o zwolnieniu podmiotowym, uzyskanych upustach od dostawców, i inne wpływające na cenę). Jeżeli natomiast okoliczności, jakie przywołuje wykonawca w wyjaśnieniach dotyczą wyłącznie założeń przyjętych do kalkulacji ceny, wówczas trudno jest oczekiwać od wykonawcy, aby posiadał i przedłożył dowody mające inny walor niż oświadczenie własne wykonawcy.