Sposób udzielenia zamówienia publicznego na świadczenie usług szkoleniowych finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego

1. Ze względu na brak legalnej definicji pojęcia "usług w zakresie szkolenia" w ustawie - Prawo zamówień publicznych, zwanej dalej także "Pzp", w praktyce wątpliwości wywołuje wyjaśnienie jego znaczenia, a zarazem i określenie zakresu zamówień, których udzielenie jest możliwe przy zastosowaniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy. Z uwagi jednak, iż ustawa - Prawo zamówień publicznych miała dostosować polskie prawo do wymogów prawa wspólnotowego, celowym będzie - szukając zakresu powyższego pojęcia - odwołanie się do przepisów unijnych.

Biorąc pod uwagę wspólnotową genezę treści cyt. przepisu, wykładnię co do art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy, należy dokonywać przy uwzględnieniu Dyrektywy Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. dotyczącej koordynacji procedur w zakresie udzielania zamówień publicznych na usługi (Dz.Urz. WE nr L 209 z 9.07.1992 r.), a w szczególności treść załącznika I B do powyższej dyrektywy. Powyższy załącznik określił usługi edukacyjne i kształcenia zawodowego oraz szkoleniowe grupą o nr 92 Centralnej Klasyfikacji Produktów tzw. CPC. Klasyfikacja ta następnie została zastąpiona przez Wspólny Słownik Zamówień, tzw. CPV. Skonsolidowany, czyli uwzględniający wszystkie dotychczasowe zmiany, tekst Słownika został zamieszczony jako załącznik do rozporządzenia NR 2151/2003/WE z 16 grudnia 2003 r. (OJ L 329 z 17 grudnia 2003 r.). Konkretyzując usługi edukacyjne i szkoleniowe pod numerami od 80100000-5 do 80430000-7, Słownik zalicza do nich: usługi edukacyjne: usługi szkolnictwa podstawowego (80100000-5), szkolnictwa przedszkolnego (80110000-8), szkolnictwa średniego (80200000-6), usługi edukacji technicznej i zawodowej na poziomie szkoły średniej (80210000-9), usługi edukacji studentów niepełnosprawnych (80220000-2), usługi szkolnictwa wyższego (80300000-7), usługi edukacji młodzieży (80310000-0), edukacji medycznej (80320000-3), edukacji w zakresie bezpieczeństwa (80330000-6), edukacji specjalnej (80340000-9), edukacji osób dorosłych oraz inne (80400000-8), różne usługi szkolne (80410000-1), usługi szkół jazdy (80411000-8), usługi w zakresie egzaminów na prawo jazdy (80411100-9), usługi szkół nauki jazdy (80411200-0), usługi szkół pilotażu (80412000-5), usługi szkół nauki żeglowania (80413000-2), szkół nauki nurkowania (80414000-9), szkół nauki jazdy na nartach (80415000-6), usługi szkoleniowe (80420000-4): usługi szkolenia specjalistycznego (80421000-1), szkolenia personelu (80421100-2), placówki szkoleniowe (80422000-8), usługi opracowywania programów szkoleniowych (80422100-9), seminaria szkoleniowe (80422200-0), usługi szkolenia zawodowego (80423000-5), usługi szkolenia przemysłowego i technicznego (80423100-6), usługi szkolenia w dziedzinie zarządzania (80423200-7), usługi zapoznawania użytkownika z obsługą komputera i usługi szkoleniowe (80423300-8), usługi szkolenia komputerowego (80423310-1), kursy komputerowe (80423320-4), usługi szkolenia w dziedzinie środowiska naturalnego (80424000-2), w dziedzinie bezpieczeństwa (80425000-9), w dziedzinie zdrowia i pierwszej pomocy (80426000-6), w dziedzinie rozwoju osobistego (80427000-3), oferowanie kursów językowych (80428000-0), usługi edukacji osób dorosłych na poziomie akademickim (80430000-7).

Jednocześnie, należy zwrócić uwagę na różnicę terminologiczną pomiędzy prawem krajowym ("usługi w zakresie szkolenia") a unijnym ("usługi edukacyjne i szkoleniowe"). W art. 9 Dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1992r. dotyczącej koordynacji procedur w zakresie udzielania zamówień publicznych na usługi (92/50/EWG) wszystkie usługi wymienione w załączniku I B, w tym usługi edukacyjne i kształcenia zawodowego oraz szkoleniowe (nr 92 Centralnej Klasyfikacji Produktów tzw. CPC) poddane zostały uproszczonej procedurze udzielania zamówień. Usługi te zostały następnie wyszczególnione we Wspólnym Słowniku Zamówień jako "usługi edukacyjne i szkoleniowe". Tym samym, należy przyjąć, że usługi w zakresie szkolenia obejmują usługi edukacyjne i szkoleniowe wyszczególnione we Wspólnym Słowniku Zamówień i możliwym jest zastosowanie do ich udzielania art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy.

Jako, iż przepis art. 5 ust. 1 ustawy stanowi wyjątek od reguły, nie można dokonywać jego interpretacji rozszerzającej. Pojęcia usług wymienionych powyżej należy więc interpretować ściśle. Jednocześnie, zamawiający nie może - w celu uniknięcia stosowania procedur udzielania zamówienia, określonych ustawą - łączyć innych zamówień z usługami wymienionymi w art. 5 ust. 1 ustawy. Łączenie innych zamówień z usługami wyszczególnionymi w art. 5 ust. 1 ustawy znajduje uzasadnienie wyłącznie w przypadku, gdy są one niezbędne do prawidłowego świadczenia samych usług i nie jest możliwym ich odrębne udzielanie. W sytuacji, gdy zamówienie obejmuje równocześnie usługi, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, oraz inne usługi, dostawy lub roboty budowlane, do udzielenia zamówienia stosuje się przepisy dotyczące tego przedmiotu zamówienia, którego wartościowy udział w danym zamówieniu jest największy (art. 5 ust. 2).

2. Ustawodawca, w art. 5 Prawa zamówień publicznych, zwanego dalej "Pzp", wprowadził w stosunku do usług w nim wymienionych uproszczoną procedurę udzielania zamówień publicznych, polegającą na możliwości odstąpienia przez zamawiającego od stosowania niektórych, enumeratywnie wskazanych przepisów. I tak, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Pzp w przypadku usług w zakresie szkolenia, zamawiający może nie stosować przepisów ustawy dotyczących: wstępnych ogłoszeń informacyjnych; terminów; wadium; zakazu ustalania kryteriów oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy; innych niż dotyczące wartości zamówienia przesłanek wyboru trybu negocjacji z ogłoszeniem, negocjacji bez ogłoszenia, zapytania o cenę a także przesłanek wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki oraz obowiązku zatwierdzenia w tych przypadkach trybu przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.

Użyte w art. 5 ust. 1 ustawy sformułowanie "może" wskazuje na fakultatywność przyznanego jego treścią uprawnienia. Zamawiający nie ma obowiązku, ale może w przypadku udzielania zamówienia na usługi w zakresie szkolenia odstąpić od stosowania przepisów określonych w art. 5 ust. 1 Pzp. Przepis ten przyznaje zamawiającemu dużą swobodę w dokonywaniu wyboru podmiotu mającego świadczyć usługi w zakresie szkolenia.

Po pierwsze, zamawiający może zrezygnować z publikacji wstępnych ogłoszeń informacyjnych, stosowania określonych ustawą terminów oraz żądania od potencjalnych wykonawców wadium, co niewątpliwie upraszcza i ułatwia prowadzenie postępowania.

Po drugie, jest uprawniony do ustalania kryteriów oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy. Oznacza to, że zamawiający przy wyborze wykonawcy może a nawet powinien brać pod uwagę nie tylko zaproponowaną cenę, ale przede wszystkim właściwości i cechy samego wykonawcy. Usługi w zakresie szkolenia mają specyficzny charakter, dlatego przy wyborze wykonawcy, który ma je świadczyć celowym jest dokonywane jego wnikliwej oceny pod względem posiadanego doświadczenia, umiejętności itp.

Po trzecie, zamawiający może udzielić zamówienia na usługi w zakresie szkolenia w trybach negocjacji z ogłoszeniem, negocjacji bez ogłoszenia, zapytanie o cenę oraz zamówienia z wolnej ręki bez względu na to czy w konkretnym przypadku zachodzą ustawowo określone przesłanki (inne niż dotyczące wartości zamówienia) uzasadniające zastosowania odpowiedniego trybu oraz bez obowiązku zatwierdzania w tych przypadkach trybu przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Zastrzeżenie dotyczące wartości zamówienia, będzie w rzeczywistości odnosiło się tylko i wyłącznie do trybu zapytania o cenę, którego zastosowanie zgodnie z art. art. 70 ustawy możliwe jest wyłącznie jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 60 000 euro. Takich ograniczeń (przesłanek) kwotowych ustawa nie przewiduje w stosunku do pozostałych trybów.

3. W świetle powyższego, jednoznacznym jest, iż podnoszona niekiedy w praktyce sprzeczność pomiędzy ustawą Prawo zamówień publicznych a

  • rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006 (Dz. U. Nr 200, poz. 2051 ze zm.),
  • rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie trybu składania i wzorów wniosków o dofinansowanie realizacji projektu w ramach ZPORR 2004-2006 (Dz. U. Nr 257, poz. 2575 ze zm.), oraz
  • rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2004 r. w sprawie wzorów umów o dofinansowanie projektu realizowanego w ramach ZPORR 2004-2006 (Dz. U. Nr 225, poz. 2285 ze zm.) i zastąpionym przez obecnie obowiązujące rozporządzeniem z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie wzorów umów o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006 (Dz. U. Nr 137, poz. 1153)

jest pozorna. Zamawiający (projektodawca), zgodnie z przywołanymi powyżej rozporządzeniami, jest zobligowany do wskazania Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy (w załączniku do wniosku o dofinansowanie) wykonawców przedmiotowych usług w zakresie szkolenia. Od spełnienia tego warunku uzależnione jest uzyskanie przez projekt dodatkowych punktów warunkujących jego wybranie oraz zawarcie przez projektodawcę umowy w sprawie dofinansowania. Projektodawca (beneficjent pomocy) jest zobowiązany do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych przy pozyskiwaniu usług w zakresie szkolenia, niezbędnych do realizacji projektu szkoleniowego. Stosując tę ustawę może powołać się na zapis art. 5 ust. 1 pkt 9 Pzp. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, projektodawca może zastosować tryb zamówienia z wolnej ręki bez konieczności spełniania przesłanek określonych w art. 67 ust. 1 pkt 1 - 7 Pzp. W wyniku zastosowania tego trybu projektodawca może udzielić zamówień wykonawcom wskazanym w załączniku do wniosku i umowie w sprawie dofinansowania szkolenia z Europejskiego Funduszu Społecznego. W taki sposób możliwe jest udzielenie zamówienia na usługi w zakresie szkolenia w zgodzie z ustawą Prawo zamówień publicznych oraz z przepisami aktów wykonawczych, normujących wdrażanie funduszy strukturalnych w Polsce.