Obowiązek żądania uzupełnienia oświadczeń lub dokumentów z art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych

Z treści art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych wynika, iż obowiązek żądania uzupełnienia dokumentów zachodzi w dwóch sytuacjach:

- gdy wykonawcy nie złożyli oświadczeń lub dokumentów;

- gdy wykonawcy złożyli dokumenty zawierające błędy.

Niezłożenie oświadczenia lub dokumentu niewątpliwie dotyczy sytuacji, gdy wykonawca w ogóle nie dołączył wymaganego przez zamawiającego oświadczenia lub dokumentu. Wątpliwości budzi natomiast sytuacja, w której wykonawca przedłożył dokument, ale taki, którego treść wskazuje, iż ten wykonawca nie spełnia warunków udziału w postępowaniu o zamówienie publiczne. Tym samym powstaje wątpliwość co do obowiązku żądania uzupełnienia dokumentu poprawnego pod względem formalnym, ale wskazującego, iż wykonawca nie spełnia warunków udziału w postępowaniu. W stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji ustawy z dani 13 kwietnia 2007 r. domniemywał pogląd, iż w sytuacji złożenia dokumentu wskazującego na niespełnienie warunków udziału w postępowaniu zamawiający nie ma uprawnienia do żądania jego uzupełnienia. Przepis art. 24 ust. 1 pkt 10 ustawy w sposób bezwzględny nakładał bowiem na zamawiającego obowiązek wykluczenia wykonawcy z powodu niespełnienia warunków udziału w postępowaniu, nie dopuszczając w tym zakresie żadnych wyjątków. W sytuacji niespełnienia warunków udziału w postępowaniu na dzień składania ofert/wniosków zamawiający miał obowiązek wykluczenia wykonawcy z postępowania. Powyższe potwierdzało również orzecznictwo. W jednym z wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt: V Ca 665/05), czytamy: „Przepis ten (art. 26 ust. 3) dotyczy sytuacji, gdy dokument nie został złożony, bądź jego treść wzbudza wątpliwości zamawiającego, natomiast nie stosuje się go wówczas, gdy dokument został złożony, ale bezspornie nie spełnia warunków ustalonych przez zamawiającego.”

Wydaje się, iż powyższy pogląd nie może być uznany za aktualny w świetle nowego brzmienia przepisu art. 26 ust. 3 ustawy. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu, zamawiający ocenia wykonawcę, od którego zażądał uzupełnienia, na dzień , w którym upływa wyznaczony termin uzupełnienia oświadczeń lub dokumentów.

Uznanie za aktualny dotychczasowego poglądu o braku obowiązku wezwania wykonawców do uzupełnienia dokumentów świadczących o braku spełniania warunków wprost prowadziłoby do nierównej sytuacji wykonawców ubiegających się o zamówienie publiczne. Oto bowiem wykonawca niespełniający warunków, który złożył stosowny dokument, byłby wykluczony z postępowania o zamówienie publiczne na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 10 ustawy, natomiast wykonawca, który na dzień składania ofert również nie spełnia warunków, ale nie złożył wymaganego dokumentu, byłby wzywany do uzupełnienia dokumentów. Wobec znowelizowanej treści art. 26 ust. 3 ustawy wykonawca, od którego żądamy uzupełnienia dokumentów lub oświadczeń, byłby oceniany nie na dzień upływu terminu składania ofert/wniosków, ale na dzień upływu terminu do złożenia uzupełnionego dokumentu lub oświadczenia. W sytuacji, w której okoliczności faktyczne w okresie pomiędzy upływem terminu składania ofert a upływem terminu na uzupełnienie dokumentów ulegną zmianie w sposób, który sprawi, iż dany wykonawca będzie spełniał warunki udziału w postępowaniu np. zatarcie skazania, uregulowanie zaległości podatkowych, opłat itd.), zamawiający będzie miał obowiązek dopuścić jego ofertę/wniosek do dalszej oceny.

Uznanie za aktualny dotychczasowego poglądu prowadziłoby do odmiennej oceny wykonawców w stosunku do których w dniu upływu terminu składania ofert/wniosków zachodzą takie same okoliczności, co stałoby w sprzeczności z podstawową zasad. równego traktowania wykonawców (art. 7 ust. 1 ustawy).

Tym samym, złożenie dokumentu wskazujące na niespełnianie warunków udziału postępowaniu stanowi wypełnienie normy zawartej w art. 26 ust. 3 ustawy, niewątpliwe bowiem wykonawca w takiej sytuacji nie złoży „oświadczenia lub dokumentu potwierdzającego spełnianie warunków udziału w postępowaniu”.

Zamawiający ma obowiązek wezwać wykonawcę do uzupełnienia dokumentów również wtedy, gdy zostały one złożone, ale nie spełniają wymaga. formalnych, np. dokument jest nieaktualny, tj. wystawiony wcześniej niż we wskazanym terminie, złożony w niewłaściwej formie, bez podpisu czy potwierdzenia za zgodność z oryginałem, nieczytelny.