Akcje Dokumentu
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2002 r. (sygn. akt II SA 2514/01)
Sygn. akt II SA 2514/01 Dnia 19 kwietnia 2002 r.
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym :
Przewodniczący Sędzia NSA - K. Jarząbek
Sędziowie NSA - St. Gronowski
- A. Robotowska (spraw.)
Protokolant - M. Chmielewska
po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2002 r.
sprawy ze skargi Skarb Państwa - Ministerstwo Spraw Zagranicznych
na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych
z dnia 12 lipca 2001 r. Nr ZD/8589/01
w przedmiocie odmowy zatwierdzenia wyboru trybu zamówienia
publicznego z wolnej ręki na dostawę 9 sztuk samochodów marki
VOLVO dla przedstawicielstw dyplomatyczno - konsularnych
oddala skargę
UZASADNIENIE
Skarb Państwa - Ministerstwo Spraw Zagranicznych wnioskiem z dnia 15 maja 2001 r. zwróciło się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki na dostawę samochodów marki VOLVO w ilości 9 sztuk, wartości 265.000 EURO - dla przedstawicielstw dyplomatyczno-konsularnych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano między innymi, że zamówienie na 9 sztuk w/w samochodów może być złożone wyłącznie w krajowym przedstawicielstwie Koncernu VOLVO Auto Polska Sp. z o.o., gdyż tylko ta firma gwarantuje uzyskanie cen fabrycznych jako TDS tj. netto bez opłat celno-podatkowych uwzględniających rabat dla tej grupy klientów.
Ponadto posiada wyłącznie prawo na udzielenie MSZ dodatkowego rabatu w wys. 5% wartości -zamówionego samochodu, wraz z wyposażeniem dodatkowym w - odniesieniu do ceny TDS, co jeszcze bardziej obniża koszty nabycia pojazdów. W tym stanie faktycznym nie jest możliwe zastosowanie innego trybu przewidzianego w ustawie, gdyż prowadziłoby to do wyłonienia jako wykonawcy zamówienia i tak firmy VOLVO Auto Polska Sp. z o.o. Zakup z wolnej ręki pozwoli zaoszczędzić czas, biorąc pod uwagę okoliczności, iż czeka się na realizacje zamówienia minimum 8 tygodni.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją, z dnia 25 czerwca 2001 r. nr ZT/7535/01 odmówił zatwierdzenia trybu zamówienia publicznego z wolnej ręki na dostawę 9 sztuk samochodów marki VOLVO dla przedstawicielstw dyplomatyczno-konsulamych. Decyzja oparta została na przepisach art. 71 ust. la i 71 ust. 1 pkt 3 ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych.
W uzasadnieniu podkreślono, iż uznano, że skarżący we wniosku powołując się na przesłankę art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie przedstawił stanu faktycznego, który wyczerpywałby znamiona wskazanej we wniosku przesłanki (tj. że należało przyjąć, iż składa on zamówienie u monopolisty).
W ocenie organu, wnioskodawca nie przeprowadził postępowania konkurencyjnego, a także określił przedmiot zamówienia niezgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, naruszył tym samym również art. 16 ustawy tj. zasady równego traktowania wszystkich podmiotów ubiegających się o udzielenie zamówień.
W ocenie organu wyrażenie zgody na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki byłoby krzywdzące wobec innych podmiotów, a nadto sprzeczne z zasadą równego traktowania wszystkich oferentów. Zdaniem organu nie można uznać, iż w przedmiotowej sprawie wystąpił monopol na rynku, a także iż zaistniały okoliczności, które powodowałyby konieczność zawarcia umowy z dotychczasowym wykonawcą, ze względu na specyficzne cechy zamówienia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, iż wskazana Spółka jest jedynym na polskim rynku podmiotem znającym zasady protokółu dyplomatycznego. Nadto pominięcie autoryzowanej sieci dealerskiej doprowadziłoby do skonstruowania ceny, która nie zawiera marży dealera oraz opłat importowych.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 12 lipca 200lr. utrzymał w mocy swoja poprzednią decyzję, a w uzasadnieniu wskazał m.in., iż powołane przez skarżącego okoliczności, na które powołuje się nie pozwalają uznać, że zaistniały przesłanki z art. 71 ust. 1 pkt 3, gdyż nie można przyjąć w świetle przedstawionych faktów-, że ze względu na szczególny charakter usługi można skorzystać z usług tylko jednego dostawcy. Wskazana we wniosku firma nie jest jedyną zdolną do realizacji zamówienia, bo tabor samochodowy MSZ i placówek składa się z kilku marek.
Zdaniem organu, udzielenie zamówienia wskazanej we wniosku firmie spowodowałoby powstanie sztucznego monopolu i podważałoby zasadę uczciwej konkurencji.
Fundamentem systemu zamówień publicznych jest zasada powszechnej dostępności podmiotów do ubiegania się o możliwość realizacji zamówień opłacanych ze środków publicznych.
W ocenie organu, skarżący nie wykazał zaistnienia żadnej z ustawowych przesłanek zawartych w art. 71 ust. 1 pkt 1-7 ustawy.
W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymał argumenty podniesione wcześniej. Podniósł również, iż organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na ostateczne ustalenie stanu faktycznego, czym naruszył art. 7, 8 i 12 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 ze zm.). W myśl tegoż przepisu zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki tylko wtedy, gdy ze względu na szczególny rodzaj dostaw, usług lub robót budowlanych można je uzyskać tylko od jednego dostawcy lub wykonawcy.
Podkreślenia wymaga fakt, iż zamówienie z wolnej ręki to szczególny tryb zamówienia publicznego, bo w tym trybie zamawiający udziela zamówienia po rokowaniach tylko z jednym dostawcą lub wykonawcą (art. 70 w/w ustawy).
W przypadku pozostałych trybów zamówienia publicznego określonych art. 13 pkt 1-5 ustawy, zasadą jest, iż występuje wielość dostawców lub wykonawców.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lipca 2001 r. III EN 16/01 (OSN Nr 22, poz. 657) stwierdził, iż przepis art. 71 ust.l ustawy o zamówieniach publicznych powinien być interpretowany w sposób ścisły. "Jeżeli więc w art. 71 ust. 1 pkt 3 dopuszczona została możliwość udzielenia zamówienia z wolnej ręki tylko w sytuacji, gdy ze względu na szczególny rodzaj dostaw, usług lub robót budowlanych można je uzyskać tylko od jednego dostawcy lub wykonawcy - to oznacza to, że skorzystanie z tej możliwości jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy okoliczność, iż zamówienie może wykonać tylko jeden wykonawca, ma charakter obiektywny a nie opiera się wyłącznie na subiektywnym przekonaniu zamawiającego".
Zdaniem Sądu Najwyższego przesłanka prawna "jednego wykonawcy" warunkująca dopuszczalność udzielenia tzw. zamówienia z wolnej ręki na podstawie tego przepisu, ma charakter obiektywny i dotyczy sytuacji faktycznej , w której w danym miejscu i czasie na rynku występuje tylko jeden wykonawca - monopolista świadczący tego rodzaju szczególne usługi.
Wskazana przez skarżącego Spółka VOLVO Auto Polska Sp. z o.o. nie jest jedynym przedstawicielem tej marki w Polsce - co przyznaje sam skarżący. Jedynie w ocenie zamawiającego oferuje najkorzystniejsze warunki dostawy z uwagi na pakiet handlowy Tourist & Diplomat. Również przyznane zostało przez skarżącego, iż placówki dyplomatycznym wykorzystują samochody innych marek, a nie tylko VOLVO. W przepisie art. 17 ust. 1 i 2 ustawy , ustawodawca wskazuje, że przedmiot zamówienia powinien być określony za pomocą obiektywnych cech technicznych i jakościowych.
Natomiast zabrania określenia przedmiotu i warunków zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję.
Powyższy przepis odnosi się do wszystkich trybów postępowania przewidzianych w ustawie o zamówieniach publicznych.
Sąd w pełni podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, iż skarżący określił przedmiot zamówienia niezgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy.
W ocenie Sądu nietrafne jest powoływanie się skarżącego na przesłankę wynikającą z art. 71 ust.2 pkt -5 ustawy, zgodnie z którą można udzielić zamówienia z wolnej ręki tylko wtedy, jeżeli istnieje możliwość skorzystania tylko z jednego dostawcy lub wykonawcy w wyniku zastosowania dozwolonego zakresu preferencji krajowej. Preferencje krajowe mogą być stosowane w sytuacjach określonych w art. 18 ust. 2 i 3 ustawy.
Pierwszy z tych przepisów dotyczy wyłącznie postępowań, w których wartość zamówienia nie przekracza 30.000 EURO (a skarżący wartość
zamówienia określił na 265.000 EURO), natomiast przepis art. 3 dotyczy
wyłącznie usług lub robót budowlanych.
Jak wynika z powyższego, nie mają one zastosowania do przedmiotu zamówienia określonego w niniejszej sprawie.
Nietrafny jest również zarzut nie przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
'W ocenie Sądu organ nie naruszył przepisu art. 7,77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 kpa. Należy w tym miejscu podnieść, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i nie przeprowadza postępowania dowodowego (art. 52 ustawy o NSA, a więc zgłoszony w skardze wniosek o przesłuchanie świadka p. Zbigniewa Gronkiewicz nie mógł być uwzględniony.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, ;poz. 368 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
