Akcje Dokumentu
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2000 r. (sygn. akt II S.A. 2169/99) (zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki)
Sygn. Akt II S.A. 2169/99
W Y R O K
W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 marca 2000 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2000 r. sprawy ze skargi Inwestora zastępczego - Przedsiębiorstwa X. w Y. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 6 października 1999 r. Nr ZD/.../99 w przedmiocie zatwierdzenia trybu zamówienia publicznego z wolnej ręki
- skargę oddala -
UZASADNIENIE
Sprawa dotyczy zatwierdzenia trybu zamówienia "z wolnej ręki" na wykonanie robót budowlanych w zakresie brakujących obiektów zaplecza technicznego pralni i kuchni Szpitala Miejskiego w Y.
Budowę Szpitala rozpoczęto w 1989 r. Z uwagi na brak środków finansowych w 1991 r. budowę wstrzymano. Do tego czasu wykonawca - B. wykonał stan surowy - otwarty budynków pralni, kuchni, kotłowni, spalarni odpadów, sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i kanalizacji burzowej.
Zmiany gospodarcze, jak i zmiany systemu prawnego w okresie wstrzymania robót doprowadziły do renegocjacji umów tak z wykonawcą, jak i inwestorem zastępczym, ograniczając przedmiot umowy do budowy zaplecza technicznego Szpitala Miejskiego w Y. Powstała konieczność zmian programowych. Wznawiając budowę Inwestor nie posiadał dokumentacji technicznej dla nowego programu a budowę w 1996 r. kontynuowano w oparciu o zalecenia nadzoru autorskiego.
Za zgodą Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w decyzji z dnia 14 kwietnia 1997 r. nr ZT/.../97 ogłoszono przetarg na opracowanie dokumentacji technicznej Szpitala w ramach negocjacji z zachowaniem konkurencji.
Ponieważ wykonawca określonych robót B. nie dotrzymał ustalonych terminów odstąpiono od umowy z B. z jego winy. Powierzenie robót nowemu wykonawcy - dotychczasowemu podwykonawcy B. C. i D. odbyło się z zachowaniem trybu zamówienia publicznego z wolnej ręki na co inwestor uzyskał zgodę Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych - decyzją z dnia 8 czerwca 1998 r. nr ZT/.../98.
Z dniem 1 stycznia 1999 r. nastąpiła zmiana Inwestora Bezpośredniego z Wojewody E. na Starostwo Powiatowe. Powiatowe Starostwo jako nowa jednostka samorządowa od 1 stycznia 1999 r. dopiero organizuje nowe służby inwestycyjne, co wydłuża termin podjęcia decyzji w przedmiocie opracowania brakującej dokumentacji. Inwestor Zastępczy - Przedsiębiorstwo X. W Y. występuje więc 7 maja 1999 r. do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o zatwierdzenie trybu udzielenia zamówienia publicznego z wolnej ręki na opracowanie brakujących projektów.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 31 maja 1999 r. nr ZT/.../99 zatwierdza tryb zamówienia z wolnej ręki na wykonanie brakujących projektów budowlanych dla obiektów zaplecza technicznego nowobudowanego Szpitala Miejskiego w Y.
Zarysowany w kilku wybranych elementach przebieg procesu inwestycyjnego wskazuje, że z różnych względów odbiegał on od typowych zasad.
Inwestor Zastępczy - Przedsiębiorstwo X. w Y. pismem z dnia 20 lipca 1999 r. zwrócił się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych [powołując się na art. 71 ust. 1 a ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych] o wyrażenie zgody na zatwierdzenie trybu zamówienia publicznego z wolnej ręki na wykonanie robót budowlanych w zakresie brakujących obiektów zaplecza technicznego pralni i kuchni a w szczególności:
1. przyłącza gazowego do obiektów pralni i kuchni,
2. dróg dojazdowych docelowych i placów,
3. oświetlenia zewnętrznego,
4. studni głębinowej wierconej,
5. magazynu materiałów łatwopalnych,
6. śmietnika z osłoną,
7. przyłącza telefonicznego,
8. ukształtowania terenu,
9. ogrodzenia,
10. portierni.
Inwestor zastępczy uzasadnił swój wniosek tym, że chciałby wykonanie robót budowlanych w zakresie brakujących obiektów zaplecza technicznego powierzyć obecnemu wykonawcy całej inwestycji C. i D., gdyż "wprowadzenie nowego - następnego wykonawcy dla realizacji dodatkowych robót w obiektach już w większości całkowicie zakończonych i wyposażonych technicznie i technologicznie przez innego wykonawcę, przy ogromnym zagęszczeniu, skomplikowaniu i powiązaniu zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych sieci instalacyjnych niesie za sobą niebezpieczeństwo uszkodzenia..." Zdaniem inwestora zastępczego - Przedsiębiorstwa X. w Y. wszczęcie procedury przetargowej spowodowałoby dalsze wydłużenie realizacji zadania, konieczność przerwania robót i czasochłonne inwentaryzacje, konieczność renegocjacji i aneksowania umów z wykonawcami i dostawcami urządzeń technologicznych itp. Stąd "zatwierdzenie trybu z wolnej ręki byłoby dopełnieniem i logicznym ciągiem decyzji Prezesa Urzędu z dnia 8.06.1998 r. i z 31.05.1999 r. i pozwoliłoby na zachowanie ciągłości procesu inwestycyjnego".
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 18.08.1999 r. nr ZT/.../99 odmówił na podstawie art. 71 ust. 1 a w związku z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki na wykonanie robót budowlanych w zakresie brakujących obiektów zaplecza technicznego pralni i kuchni Szpitala Miejskiego w Y. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ustawą z 10 czerwca 1994 r. podstawowym trybem udzielania zamówienia publicznego jest przetarg nieograniczony (art. 14). Przetarg nieograniczony jest bowiem procedurą najlepiej gwarantującą osiągnięcie zasadniczego celu ustawy, jakim jest przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia z zachowaniem zasady konkurencyjności, dostępnego dla wszystkich, prowadzącego do wyboru najlepszej w danej sytuacji oferty. Odstąpienie od przetargu nieograniczonego i wybór innego trybu jest możliwe tylko w sytuacjach określonych w ustawie [art. 71 ust. 1 zawiera enumeratywne wyliczenia sytuacji, w których zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki]. Zdaniem Prezesa Urzędu nie zachodzi żadna z sytuacji z art. 71 ust. 1.
Inwestor zastępczy na budowę zaplecza Szpitala Miejskiego w Y. (pralni i kuchni wraz z infrastrukturą techniczną) - Przedsiębiorstwo X. w Y. wystąpiło do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 6 października 1999 r. nr ZD/.../99 utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 8 sierpnia 1999 r. nr ZT/.../99 odmawiającą zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki na wykonanie robót budowlanych w zakresie brakujących obiektów zaplecza technicznego pralni i kuchni Szpitala Rejonowego w Y. W uzasadnieniu, między innymi, zwrócono uwagę, że przedmiotowy zakres robót ma w rzeczywistości charakter odrębny, związany z nową oceną sytuacji w zmieniających się na przestrzeni kilku lat koncepcjach dotyczących budowy i zagospodarowania obiektów szpitalnych i przyszpitalnych.
Inwestor zastępczy - Przedsiębiorstwo X. w Y. zaskarżyło decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 6 października 1999 r. nr ZD/.../99 do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucono zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem art. 7 i 8 k.p.a. oraz zarzucono, że zaskarżona decyzja narusza art.71 ust.1:
1. pkt 1 [to znaczy, że zamówienie z wolnej ręki dotyczyłoby w istocie zamówień dodatkowych, nie przekraczających 20% wartości uprzedniego zamówienia a zachodzi konieczność zachowania tych samych norm, parametrów i standardów],
2. pkt 3 [to znaczy, że jednocześnie z pkt 1 zamówienie z wolnej ręki dotyczyłoby sytuacji, kiedy ze względu na szczególny rodzaj dostaw, usług lub robót budowlanych można je uzyskać tylko od jednego dostawcy lub wykonawcy],
3. pkt 6 [to znaczy, że zdaniem skarżącego na sytuację z art. 71 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 nakłada się sytuacja, kiedy można udzielić zamówienia publicznego ze względu na szczególne okoliczności gospodarcze lub społeczne, których zamawiający nie mógł przewidzieć, wymagane jest natomiast natychmiastowe wykonanie zamówienia].
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Zamówień Publicznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wykazując punkt po punkcie, że jego zdaniem rozpatrywana sprawa nie mieści się w żadnej enumeratywnie wyliczonej sytuacji w art. 71 ust. 1 ustawy o zamówieniach publicznych wskazujących, kiedy zamawiający może udzielić zamówienia publicznego z wolnej ręki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z ustawą z 10 czerwca 1994 r. podstawowym trybem udzielania zamówienia publicznego jest przetarg nieograniczony (art. 14). Odstąpienie od przetargu nieograniczonego i wybór innego trybu jest możliwy tylko w sytuacjach określonych w ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych. Art. 71 ust. 1 cytowanej ustawy zawiera enumeratywne wyliczenia sytuacji, w których można udzielić zamówienia z wolnej ręki. Spór dotyczy tego, czy w rozpatrywanej sprawie zachodzi jedna z sytuacji wymienionych w art. 71 ust. 1.
W ocenie Sądu, w świetle stanu faktycznego sprawy szczegółowo przedstawionego w części historycznej uzasadnienia nie zachodzi żadna z sytuacji z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych. Potrzebne roboty budowlane w zakresie brakujących obiektów zaplecza technicznego pralni i kuchni Szpitala Miejskiego w Y. nie są ani zamówieniami dodatkowymi z art. 71 ust. 1 pkt 1, ani unikatowymi pracami, które można uzyskać tylko od jednego wykonawcy (art. 71 ust. 1 pkt 3), ani nie zachodzą obiektywne, szczególne okoliczności gospodarcze lub społeczne, których zamawiający nie mógł przewidzieć, ze względu na które jest wymagane natychmiastowe wykonanie zamówienia [art. 71 ust. 1 pkt 6] a mamy po prostu do czynienia z następstwami wadliwie, źle zorganizowanego procesu inwestycyjnego.
Fakt, że wcześniej zgodzono się na wykonanie pewnych prac budowlanych w trybie zamówień z wolnej ręki nie przesądza bynajmniej o tym, że wszystkie kolejne prace budowlane w całym cyklu inwestycyjnym muszą uzyskać zgodą na wykonanie ich w trybie zamówień z wolnej ręki.
W sumie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję i dlatego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym skargę oddalił.
