Urząd Zamówień Publicznych

Sygn. Akt II S.A. 254/2000
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym (...) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2000 r.

Sprawy ze skargi Gminy Miasta X na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 15 grudnia 1999 r. Nr ZD/.../99

W przedmiocie zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki

- skargę oddala -

UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta X 11 maja 1999 r. wystąpił do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki na modernizację systemu ciepłowniczego i dostawę ciepła do lokali mieszkalnych w X. Podkreślono, że firma Y złożyła miastu X propozycję modernizacji starego i wysoce awaryjnego systemu ciepłowniczego na bardzo korzystnych warunkach.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 26 maja 1999 r. nr ZT/.../99 odmówił zatwierdzenia zamówienia z wolnej ręki na modernizację i dostawę ciepła do lokali mieszkalnych w X /brak którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 71 ust. 1 pkt 1 - 6 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych/.

Burmistrz Miasta X wystąpił do Prezesa UZP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes UZP decyzją z dnia 2 czerwca 1999 r. nr ZD/.../99 utrzymał w mocy swoją decyzję dnia 26 maja 1999 r. ZT/.../99.

W tej sytuacji Zarząd Miasta X przystąpił do wyłonienia dostawcy energii cieplnej w drodze przetargu nieograniczonego.

Burmistrz Miasta X pismem z dnia 22 czerwca 1999 r. wystąpił do Prezesa UZP z wnioskiem o skrócenie terminu składania ofert w przetargu nieograniczonym /art. 38 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych/. Prezes UZP ecyzją z dnia 6 lipca 1999 r. nr ST/.../99 wyraził zgodę na wyznaczenie terminu składania ofert w przetargu nieograniczonym.

Ponieważ, według zamawiającego, tylko jeden z 3 oferentów spełnił wszystkie wymogi w zakresie zamówienia publicznego i specyfikacji istotnych warunków zamówienia, przetarg został unieważniony /art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych/.

Jeden z oferentów wniósł odwołanie do Prezesa UZP. Zespół arbitrów orzeczeniem z dnia 2 września 1999 r. oddalił odwołanie jako wniesione z naruszeniem ustawowego terminu.

Burmistrz Miasta X 24 sierpnia 1999 r. wystąpił do Prezesa UZP z kolejnym wnioskiem o zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki na dostawę energii cieplnej dla potrzeb osiedla komunalnego. Jednak w kolejnym piśmie, z dnia 9 września 1999 r. nr JN-R/.../.../99 do Prezesa UZP /podpisanym przez Z-cę Burmistrza Miasta X .../ wycofano wniosek z 24 sierpnia 1999 r. i załączono "uaktualniony wniosek, który zawiera wszelkie nowe argumenty dotyczące tej sprawy zaistniałe po 24 sierpnia 1999 r.".

W nowym wniosku z 9 września 1999 r. nr JN-R/.../.../99 o uzyskanie zgody na wyłonienie dostawcy ciepła w trybie z wolnej ręki powołano się na przesłankę z art. 71 ust. 1 pkt 6 ustawy o zamówieniach publicznych, to znaczy na istnienie - zdaniem wnioskodawcy - szczególnych okoliczności społecznych, których zamawiający nie mógł przewidzieć oraz konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia. Taka przesłanka według Zarządu Miasta X wynika z "poważnego zagrożenia w wyłonieniu dostawcy ciepła dla mieszkańców miasta" w związku z "obowiązkiem wynikającym z ustawy o samorządzie terytorialnym art. 7 ust. 1 pkt 3, który nakłada obowiązek zaopatrzenia miasta w energię cieplną".

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że:

a/ zasadniczym źródłem zasilania w energię cieplną odbiorców komunalnych była ciepłownia A. Urządzenia kotłowni są stare i wyeksploatowane a A przeżywają ogromne trudności finansowe i nie miały środków na zakup miału węglowego. Dlatego już kilkakrotnie praktycznie wstrzymywano dostawy ciepła dla mieszkańców X.

Co prawda ciepłownia przekształciła się w spółkę z udziałem kapitału zagranicznego, ale nadal system ciepłowniczy nie jest modernizowany /konieczność zastosowania paliwa bardziej przyjaznego dla środowiska naturalnego, gdyż w X leżą w centrum ... Parku Krajobrazowego/.

Zarząd Miasta X obawia się nawet, że nie modernizowane urządzenia ciepłownicze mogą w nowych sezonach grzewczych całkowicie odmówić posłuszeństwa

b/ tymczasem firma Z z O biorąca udział w unieważnionym - jak wskazano wyżej - przetargu nieograniczonym na modernizacje systemu ciepłowniczego i dostawę ciepła do lokali mieszkalnych w X "przedstawiła jako jedyna kompleksową, zgodną z ustawą o zamówieniach publicznych i specyfikacją istotnych warunków zamówienia ofertę".

Prezes UZP decyzja z dnia 14 września 1999 r. nr UM/.../99 umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem Burmistrza Miasta X z 24 sierpnia 1999 r. o zatwierdzenie zamówienia z wolnej ręki na dostawę energii cieplnej dla mieszkańców miasta X. Jak była mowa wyżej, wskazany wniosek z 22 sierpnia 1999 r. został wycofany pismem wnioskodawcy z dnia 9 września 1999 r.

Z kolei po rozpatrzeniu wniosku z 9 września 1999 r. nr JN-R/.../.../99 Burmistrza Miasta X o uzyskanie zgody na wyłonienie dostawcy ciepła w trybie z wolnej ręki Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 30 września 1999 r. nr ZT/.../99 odmówił zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki. W uzasadnieniu podano, że:

a/ art. 71 ust. 1 pkt 6 ustawy o zamówieniach publicznych, dotyczy sytuacji, gdy występują takie okoliczności gospodarcze lub społeczne, których zamawiający przy zastosowaniu należytej staranności nie mógł przewidzieć, a których zaistnienie pociąga za sobą potrzebę natychmiastowego podjęcia działań ze strony zamawiającego, zmierzających do niezwłocznego udzielenia zamówienia publicznego i wykonania go przez dostawcę lub wykonawcę /konieczność wynika ze związku przyczynowo-skutkowego a natychmiastowość ze związku czasowego/.

Zdanie Prezesa argumenty wnioskodawcy, że nie mógł przewidzieć, że uprzednio prowadzone postępowanie przetargowe zostanie unieważnione, nie wypełniają przesłanek art. 71 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r.

b/ zdaniem Prezesa UZP podane we wniosku okoliczności związane z istnieniem poważnego zagrożenia w wyłonieniu dostawcy ciepła dla mieszkańców miasta X, także nie wyczerpują ustawowych przesłanek z art. 71 ust. 1 pozwalających na udzielenie zamówienia z wolnej ręki.

Burmistrz Miasta X 6 października 1999 r. wystąpił do Prezesa UZP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, pracownicy Urzędu Zamówień Publicznych ustalili, iż w dniu 21 września 1999 r. /a więc jeszcze przed wydaniem decyzji Prezesa UZP z 30.IX.1999 r. nr ZT/.../99 odmawiającej zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki/ Zarząd Miasta X zawarł umowę z Z z siedzibą w O na dostawę energii cieplnej w postaci wody grzewczej na użytek centralnego ogrzewania dla osiedli mieszkaniowych S i N w X.

Zawarta umowa dotyczyła nie tylko dostarczenia energii cieplnej w postaci wody grzewczej, lecz również wybudowania i finansowania przez dostawcę dwóch olejowych kotłowni kontenerowych.

Już po zawarciu wskazanej umowy Burmistrz Miasta X, 6 października 1999 r.- jak była wcześniej mowa, wystąpił do Prezesa UZP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes UZP decyzją z 30 września 1999 r. nr ZT/.../99 odmówił zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki.

Urząd Zamówień Publicznych zawiadomił o wskazanych wyżej faktach rzecznika dyscypliny finansów publicznych /art. 165 ust. 2 ustawy o finansach publicznych/ wskazując na naruszenie przez Zarząd Miasta X art. 14 ust. 2 w związku z art. 71 ust. 1 oraz art. 71ust. 1a ustawy o zamówieniach publicznych a w konsekwencji, stosownie do art. 138 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, dyscypliny finansów publicznych.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia 15 grudnia 1999 r. nr ZD/.../99 uchylił swoją decyzję z dnia 30 września 1999 r. nr ZT/.../99 i umorzył postępowanie w I instancji w sprawie zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki na dostawę energii cieplnej dla potrzeb osiedla komunalnego w X. W uzasadnieniu, między innymi, przypomniano, że zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki powinno nastąpić przed podjęciem czynności zmierzających już do realizacji zamówienia z wolnej ręki.

Burmistrz Miasta X działający w imieniu Gminy Miasta X zaskarżył decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z 15 grudnia 1999 r. nr ZD/.../99 do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Zamówień Publicznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna jeżeli w postępowaniu o zamówienie publiczne poprzedzającym jej zawarcie, między innymi, zamawiający udzielił zamówienia bez uzyskania wymaganej decyzji administracyjnej.

Jak była już o tym mowa w części historycznej uzasadnienia, w toku prowadzonego przez Urząd Zamówień Publicznych postępowania wyjaśniającego ustalono, że już w dniu 21 września 1999 r. Zarząd Miasta X w trybie zamówienia z wolnej ręki zawarł umowę z Z z siedzibą w O, na dostawę energii cieplnej w postaci wody grzewczej na użytek centralnego ogrzewania dla osiedli mieszkalnych S i N w X.

Zawarcie umowy w trybie zamówienia z wolnej ręki nastąpiło więc jeszcze przed wydaniem I decyzji z 30 września 1999 r. nr ZT/.../99 w sprawie przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, odmawiającej Zarządowi Miasta X zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki. Co więcej, zawarta umowa w trybie wolnej ręki dotyczyła nie tylko dostarczania energii cieplnej w postaci wody grzewczej, ale również wybudowania i finansowania przez dostawcę dwóch olejowych kotłowni kontenerowych.

Jest rzeczą oczywistą, że zatwierdzenie trybu zamówienia z wolnej ręki powinno nastąpić przed podjęciem czynności zmierzających już do realizacji zamówienia z wolnej ręki.

Skoro więc Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, przed wydaniem swojej drugiej decyzji /w trybie art. 127 § 3 k.p.a./ stwierdził, że zostało już udzielone zamówienie i to nawet - o czym nie wiedział - jeszcze przed podjęciem przez niego w sprawie pierwszej decyzji /z 30 września 1999 r./, to słusznie uchylił swoją decyzję z dnia 30 września 1999 r. i umorzył postępowanie w I instancji w sprawie zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki na dostawę energii cieplnej dla potrzeb osiedla komunalnego w X.

Sąd nie stwierdził więc naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję i dlatego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym skargą oddalił.